ترانزیستورهای BJT

ترانزیستورهای BJT

ترانزیستورهای BJT

ترانزیستو های BJT یا ترانزیستور پیوندی دوقطبی یا به انگلیسی Bipolar Junction Transistor نوعی از ترانزیستور ها هستند که بر اساس مفهومی به نام حفره و الکترون کار میکنند.

این ترانزیستور ها یک از پر کاربردترین ترانزیستورها در ر الکترونیک می باشد که کابرد فراوانی دارد.اختراع ترانزیستور ها پیشرفتی عظیم در صنعت برق و کامپیوتر ایجاد کرد و باعث اسان تر شدن کار ها و ساخت قطعاتی متنوع و پر کاربرد شد.این ترانزیستورها عموما از دو ماده ی سیلیسیم و ژرمانیم ساخته می شوند.

ترانزیستور های BJT دارای سه پایه با نام های امیتور (E – Emitter) ، کلکتور (C – Collector) و بیس (B – Base) می باشد.این ترانزیستور ها بر اساس جریان کار می کنند(برخلاف ترانزیستور های فت که بر اساس ولتاژ کار میکنند) به همین دلیل با اعمال ولتاژ به پایه ی بیس (B) آن دو پایه درین و سورس به هم متصل می شوند.

ترانزیستور های BJT دارای دو دسته کلی NPN و PNP هستند.

تشخیص پایه ها :

ابتدا مولتی متر را روی تست بوق گذاشته ، پایه ای که به دو پایه ی دیگر راه دارد را پیدا می کنیم ، که این پایه بیس (B) ما می شود ؛ سپس مولتی متر را روی تست اهم گذاشته و یک پراب را روی بیس ثابت گذاشته و پایه های دیگر را اندازه گیری میکنیم پایه ای که اهم بیشتری داشته باشد ،  پایه امیتر ما می شود و پایه ایی که اهم کمتری داشته باشد پایه ی کلکتر ما می شود.

 

تشخیص NPN یا PNP :

در صورتی که پایه مشترک ما که همان بیس است پراب قرمز رنگ مولتی متر روی آن ثابت باشد ترانزیستور NPN بوده ؛ و اگر پراب مشکی رنگ روی بیس ثابت باشد ، ترانزیستور از نوع PNP بوده است.

 

نماد فنی ترانزیستور:

برای ساده تر نشان دادن ترانزیستور ها از علامت اختصاری استفاده میشود. نماد فنی ترانزیستور NPN و PNP را ملاحظه میکنید.

۱۰۶

جهت فلش در نماد فنی ترانزیستور ، نشان دهنده ی جهت دیود بیس – امیتر است.

 

جهت جریان در ترانزیستور ها:

جریانی که از کلکتور عبور می کند با حرف IC ، جریانی که از بیس عبور می کند با حرف IB ، جریانی که از  امیتر عبور می کند راباحرف IE نشان می دهند. همان طوری که در شکل نشان داده می شود ، جریانی که از امیتر عبور می کند ، به دو انشعاب تقسیم می شود. قسمت بسیار اعظم آن از کلکتور عبور می کند.

۱۰۷۱۰۸۱۰۹

 

 

 

 

لذا جریان امیتر برابر است با جریان بیس به علاوه ی جریان کلکتور یعنی :برای سادگی ، معمولا جهت قراردادی را در نظر می گیرند. در جهت قراردادی ، جریان از قطب مثبت باتری خارج شده و پس از عبور از مدار خارجی ، به قطب منفی آن وارد می شود. در شکل زیر جهت قراردادی جریان در ترانزیستور NPN و PNP نشان داده شده است. جهت قراردادی ، همیشه با جهت دیود بیس – امیتر مطابقت دارد.

نام گذاری ولتاژ های ترانزیستور

در این قسمت به نام گذاری ولتاژ قسمت های مختلف می پردازیم.

ولتاژی که بین پایه های بیس و امیتر قرار میگیرد با VBE

ولتاژی که بین کلکتور و بیس قرار میگیرد با VCB

ولتاژی که بین کلکتور و امیتر قرار میگیرید با VCE

ولتاژ منبع تغذیه ی کلکتور را با VCC

ولتاژی که انرژی بیس را تامین می کند با VBB

نشان داده می شوند. شکل زیر ولتاژ قسمت های مختلف ترانزیستور را نشان می دهد . بین ولتاژ های ترانزیستور رابطه ی  VCE=VCB+VBE  برقرار است.

۱۱۰

آرایش های ترانزیستور

آرایش های ترانزیستور در مدار ، به سه صورت امیتر مشترک ، بیس مشترک و کلکتور مشترک می باشد.در این جا به بررسی مختصر هر آرایش و سبب نام گذاری آن ها می پردازیم.

پایه مشترک در ترانزیستور چیست:

در تانزیستور ، همیشه سیگنال ورودی به دوپایه از سه پایه ی ترانزیستور داده می شود و سیگنال خروجی از دو پایه آن گرفته می شود ، به طوری که یکی از پایه ها بین ورودی و خروجی ، مشترک است،لذا با توجه به پایه ی مشترک نام آرایش انتخاب می شود.

۱) آرایش امیتر مشترک (Common Emitter):

در این آرایش پایه ی امیتر ، بین ورودی و خروجی مدار مشترک است و سبب نام گذاری این آرایش نیز به دلیل مشترک بودن پایه ی امیتر است. در هر آرایشی پایه ی مشترک را مبنا قرار می دهند و ولتاژ های نقاط مختلف را نسبت به آن اندازه می گیرند. شکل زیر آرایش امیتر مشترک را بدون رسم سایر المان های مورد نیاز ، نشان می دهد. این آرایش در مدارات کاربرد بیش تری دارد.

۱۱۱

۲) آرایش بیس مشترک (Common Base):

در این آرایش پایه ی بیس بین ورودی و خروجی مدار مشترک است. شکل زیر این آرایش را به طور ساده نشان   می دهد.

۱۱۲

۳) آرایش کلکتور مشترک (Common Collector):

پایه ی مشترک بین ورودی و خروجی ، در این آرایش ، کلکتور است و به دلیل مشترک بودن پایه ی کلکتور نیز به آن کلکتور مشترک می گویند. این آرایش را امیتر فالوور (Emitter Follower) نیز می گویند.

۱۱۳

قسمتی از این آموزش متعلق به میکرولرن می باشد.

حمزه پورنادری
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.